Je zal het maar hebben

Je zal het maar hebben

Het is de titel van een bijzonder televisieprogramma: Je zal het maar hebben. Een programma waarin mensen vertellen over hun leven met een handicap. Soms zichtbaar, soms niet. Je ziet mensen met fysieke beperkingen, met zeldzame aandoeningen, met lichamen die anders functioneren dan de meeste lichamen. Maar wat het programma vooral laat zien, is hoe mensen hun weg vinden in een leven dat niet volgens het standaardplaatje loopt.

En telkens denk ik: je zal het maar hebben.

Sommige handicaps zie je meteen. Een rolstoel. Een prothese. Een lichaam dat anders beweegt. Dat zijn beperkingen die zichtbaar zijn voor de buitenwereld. Mensen herkennen het. Begrijpen dat er iets speelt. Of denken dat ze het begrijpen.

Maar er zijn ook handicaps die je niet ziet.

Mentale worstelingen bijvoorbeeld. Trauma dat zich diep in je systeem heeft vastgezet. Diagnoses zoals complexe posttraumatische stressstoornis – CPTSS. Wonden die niet op de huid zitten maar in het zenuwstelsel, in herinneringen, in patronen die ooit nodig waren om te overleven.

Dat is het soort handicap waar je geen gips omheen krijgt. Geen rolstoel voor bestaat. Geen snelle uitleg voor is.
En toch beïnvloedt het je leven, elke dag.

Je zal het maar hebben.

De afgelopen tijd loop ik vast in iets wat eigenlijk bedoeld is om te helpen: de GGZ. De geestelijke gezondheidszorg. Een systeem dat in theorie is ontworpen om mensen te ondersteunen wanneer het mentaal te zwaar wordt.

Maar de werkelijkheid is ingewikkelder.
De GGZ is namelijk ingericht op systemen. Op protocollen. Op classificaties. Op hokjes die in handboeken staan, zoals de DSM-5. Dat handboek probeert psychische problemen te ordenen, te benoemen, te categoriseren. En ergens is dat logisch, want zorgsystemen houden van duidelijkheid.

Maar het leven is zelden zo overzichtelijk.

Trauma is zelden netjes geordend. Mensen zijn zelden een optelsom van één diagnose. En sommige ervaringen vallen simpelweg buiten de lijntjes van wat goed in een classificatiesysteem past.

En dan wordt het ineens complex.
Niet omdat jij complex bent als mens, maar omdat het systeem moeite heeft met alles wat niet precies in een vakje past. Wat buiten het spectrum van de DSM-5 valt, wordt lastiger te plaatsen. Lastiger te vergoeden. Lastiger te behandelen binnen de bestaande structuren.

En daar loop ik nu tegenaan.

Je zal het maar hebben.

Gelukkig ben ik niet de enige. Er zijn veel mensen die ergens tussen de regels van het systeem vallen. Mensen met complexe trauma’s. Met overlappende diagnoses. Met levensverhalen die niet in één classificatie samen te vatten zijn.
Dat besef is ergens troostend.

Maar tegelijk ook verdrietig.

Want het betekent dat een zorgsysteem dat bedoeld is om mensen te helpen, soms vooral is ingericht rondom verzekeringsmodellen, behandelcodes en administratieve structuren. Rondom wat vergoed wordt en hoe iets geregistreerd moet worden.
Niet altijd rondom wat een mens werkelijk nodig heeft.
En dat maakt alles ingewikkelder dan het al is.

Je zal het maar hebben.

Toch zit er in die zin ook iets anders. Iets wat ik steeds vaker besef. Want je zal het maar hebben betekent ook: je leeft er nog mee. Je staat er nog. Je probeert het nog steeds te begrijpen, vorm te geven, ermee te leren leven.
En misschien zit daar wel iets van kracht.

Niet omdat het makkelijk is. Niet omdat het romantisch is. Maar omdat blijven zoeken naar een manier om verder te gaan, ondanks alles, misschien wel het meest menselijke is dat er bestaat.

Je zal het maar hebben.

En toch… zit er nog een andere kant aan die zin.

Want in mijn geval kun je ook zeggen:
Je zal het maar treffen.

Treffen dat ik, juist op momenten dat het systeem vastloopt, mensen tegenkom die wél begrijpen wat er speelt. Mensen die verder kijken dan een diagnosecode. Mensen die zien dat achter het label gewoon een mens zit met een verhaal.

Mensen die helpen om iets te realiseren.

Niet alleen hulp ontvangen, maar ook groeien. Leren begrijpen hoe trauma werkt. Leren zien hoe overleven je gevormd heeft. Leren dat wat ooit een beschermingsmechanisme was, ook iets kan worden waar kracht uit ontstaat.

Ik probeer namelijk iets te doen wat misschien wel het moeilijkste is:
van iets negatiefs iets positiefs maken.

Niet door het verleden mooier te maken dan het was.

Niet door te doen alsof trauma een cadeau is.

Maar door te weigeren dat het alleen maar schade blijft.

Door te kijken: wat kan hieruit ontstaan?
Wat kan ik hiermee doen?
Hoe kan dit, hoe zwaar ook, uiteindelijk ook iets waardevols opleveren?
Dat proces is niet netjes. Niet lineair. Soms rauw. Soms pijnlijk. Soms frustrerend wanneer systemen niet meebewegen.

Maar het is wel echt.

Dus ja.

Je zal het maar hebben.

Maar misschien kun je soms ook zeggen:
Je zal het maar treffen.

Dat je onderweg mensen tegenkomt die zien wat mogelijk is.
Die helpen bouwen aan iets nieuws.
En misschien — heel misschien — kan daar uiteindelijk iets ontstaan dat sterker is dan wat ooit kapot ging

Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

De Wachtkamer van de Ziel

Soms hoor je verhalen over de GGZ en denk je: het zal wel meevallen. Tot je er zelf middenin zit. Tot je merkt hoe het voelt om hulp te vragen  en dan te moeten wachten. --- Je hoort erover, je leest het in de krant, je ziet de cijfers: de wachttijden in de GGZ lopen op. Maar pas als je er zelf middenin zit, voel je wat dat echt betekent. Hulp zoeken is geen makkelijke stap. Niemand besluit zomaar: ik heb hulp nodig. Daar gaat vaak een lange strijd aan vooraf — met jezelf, met je gedachten, met de schaamte, de twijfel, de angst. En dan, eindelijk, als je die drempel over bent… kom je in een andere strijd terecht. Een strijd tegen het systeem. Een jaar is lang, als je op bent Daar waar zorg eigenlijk direct nodig is, word je op een wachtlijst gezet. “Gemiddeld zes maanden,” zeggen ze dan. Maar dat kan zomaar oplopen tot een jaar. Een jaar waarin je probeert te overleven, te functioneren, te doen alsof. Een jaar waarin het leven doorgaat, maar jij stilstaat. Het klinkt hard, maar het...
Meer lezen

In moeilijke tijden leer je pas echt je vrienden kennen

Soms lijkt het leven moeiteloos te gaan. Alles loopt, mensen zijn om je heen, en de dagen vullen zich vanzelf. Totdat er iets breekt. Totdat het donker wordt — vanbinnen of om je heen — en je merkt dat niet iedereen blijft staan wanneer het moeilijk wordt. Ze zeggen weleens: in moeilijke tijden leer je pas echt je vrienden kennen. Dat klinkt als een cliché, tot het moment dat je er zelf middenin zit. Tijdens mijn mentale worsteling — een donkere periode waarin ik er slecht aan toe was — merkte ik hoe waar die woorden zijn. Mensen van wie ik dacht dat ik op ze kon bouwen, bleken ineens ver weg. Eigenlijk wist ik het al, ergens diep vanbinnen, maar nu kon ik er niet meer omheen. Voor sommigen was ik blijkbaar vooral de zorgverlener, de luisteraar, de regelaar of de geldboom. Zodra ik zelf (even) niet sterk was, (b)leek ik mijn waarde te verliezen. Dat was confronterend. Hard zelfs. Maar het was ook een moment van helderheid. Want wat overblijft na zo’n storm, is echt. Tegelijk gebeurde e...
Meer lezen

Gaslighting – als liefde langzaam aan het licht knaagt

Soms begint iets als een sprookje. Een liefde die alles lijkt te raken, waarin elk gebaar klopt, elk woord warmte draagt. Je gelooft dat dit het is — de verbinding waar je altijd naar hebt verlangd. Maar ergens onderweg begint het licht te flikkeren. Niet plots, maar langzaam. Alsof iemand zachtjes aan de knoppen draait tot je niet meer zeker weet wat echt is en wat niet. Dat is de kracht — en de wreedheid — van gaslighting. Een onzichtbare erosie van vertrouwen, die begint met liefde en eindigt in verwarring. --- De sluipende verandering Gaslighting is geen storm, maar mist. Ze sluipt binnen in kleine opmerkingen, een lachje dat eigenlijk pijn doet, een blik die afkeurt in plaats van begrijpt. Eerst lijkt het niets, maar langzaam verdwijnt er iets wezenlijks. Vriendschappen worden minder belangrijk gemaakt, keuzes worden in twijfel getrokken. De wereld, ooit vol kleur en mensen, wordt steeds kleiner. En ergens onderweg verschuift het perspectief: de ander lijkt altijd gelijk te hebben...
Meer lezen