Toen zorgen mezelf kostte: mijn weg uit codependentie en complex trauma

Codependentie – wanneer zorgen jezelf verliezen wordt

Pas de laatste tijd begin ik echt te begrijpen wat codependentie is. Jarenlang kende ik het woord niet eens, terwijl ik er middenin zat.

Dertien jaar lang zat ik in een relatie waarin ik steeds meer ging zorgen, geven en aanpassen. Op dat moment voelde dat niet als iets bijzonders. Het voelde als loyaliteit. Als liefde. Als verantwoordelijkheid.

Achteraf zie ik dat het iets anders was.

Codependentie betekent dat je zo sterk gericht raakt op de ander, dat je jezelf langzaam uit het oog verliest. Je behoeften, gevoelens en grenzen verdwijnen steeds verder naar de achtergrond. Niet omdat iemand dat direct van je vraagt, maar omdat je onbewust leert dat de relatie alleen werkt als jij je aanpast.

In mijn geval ontstond die dynamiek in een relatie met een partner die veel narcistische kenmerken had. In zo’n relatie verschuift de balans vaak steeds verder naar één kant. De aandacht, energie en emotionele ruimte gaan vooral naar de ander.

Langzaam ontstaat er een patroon.

Je probeert conflicten te voorkomen.

Je probeert de ander gelukkig te houden.

Je voelt je verantwoordelijk voor emoties die eigenlijk niet van jou zijn.

En zonder dat je het doorhebt, begin je te geloven dat jouw waarde ligt in wat je voor de ander doet.

Voor mij werd geven vanzelfsprekend. Ontvangen voelde bijna ongemakkelijk.

Wat ik toen niet begreep, is dat dit soort langdurige relationele dynamieken diepe sporen kunnen nalaten. Uiteindelijk heeft deze relatie bij mij geleid tot een complex trauma, ook wel CPTSS genoemd, en een zware depressieve stoornis.

Dat zijn woorden die zwaar klinken. En eerlijk gezegd waren ze ook confronterend om te horen.

Maar tegelijkertijd hielpen ze mij ook om te begrijpen dat wat ik ervaar niet simpelweg “moeite hebben met loslaten” is. Het is het gevolg van jarenlang functioneren in een relatie waarin mijn eigen grenzen, behoeften en identiteit langzaam naar de achtergrond verdwenen.

Wat codependentie met iemand doet, merk je vaak pas wanneer de relatie stopt.

Dan valt de rol weg die je jarenlang hebt gehad.

En dan komen de vragen.

Wie ben ik eigenlijk zonder die rol?

Wat heb ik zelf nodig?

Waar liggen mijn grenzen?

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar na jaren aanpassen voelt het soms alsof je jezelf opnieuw moet leren kennen.

Wat ik in dit proces ook heb ontdekt, is dat er nog weinig echte kennis is over deze vorm van relationeel trauma. Veel therapeuten kijken vooral naar communicatie of gedrag: grenzen stellen, anders denken, positiever kijken.

Maar bij complex trauma werkt dat vaak niet voldoende.

Wanneer je zenuwstelsel jarenlang in een overlevingsstand heeft gestaan, zit het probleem niet alleen in gedachten of gedrag. Het zit ook in hoe je lichaam reageert op stress, afwijzing, schuldgevoel of spanning.

Daarom merk ik dat het zoeken naar de juiste therapie misschien wel één van de moeilijkste stappen in herstel is.

Niet elke therapievorm past bij complex trauma of bij codependentie die jarenlang heeft bestaan. Herstel vraagt vaak om therapieën die dieper kijken naar trauma, patronen en het zenuwstelsel.

Dat is ook waar ik mij nu in bevind: het zoeken naar de juiste hulp.

Het is geen eenvoudig proces. Maar het is wel een belangrijke stap.

Wat ik langzaam begin te begrijpen, is dat herstel niet begint met alles meteen oplossen. Het begint met erkennen wat er is gebeurd, begrijpen wat het met je heeft gedaan, en stap voor stap leren dat jouw behoeften er ook mogen zijn.

Na jaren zorgen voor een ander, is dat misschien wel de moeilijkste — en tegelijkertijd de belangrijkste — les die er is.